Tüp bebekte baÅŸ döndürücü geliÅŸmeler
Ülkemizde çocuk sahib olma problemini her 10 çftten biri yaÅŸamaktadır.Çocuk sahibi olma problemi yaÅŸayanların en sık baÅŸvurdukları tüp bebekle ilgili olarak uzmanların açıklamaları aÅŸağıdadır.
Spermlerin seçimi için IMSI yöntemi nedir?
Tüp bebek tedavilerinde mikroenjeksiyon yöntemiyle spermler özel bir mikroskop altında seçilip yumurtanın içine enjekte edilmektedir. Bu iÅŸlem sırasında kaliteli embriyo elde edebilmek için spermin hareketli kuyruk ve baÅŸ ÅŸeklinin düzgün olmasına özen gösterilir. “Morfoloji denilen spermin ÅŸekil özellikleri iyi olduÄŸunda saÄŸlıklı bir sperm bulduÄŸumuzu düÅŸünmekteyiz. Klasik olarak mikroenjeksiyon için kullanılan mikroskoplar spermi 400 kat kadar büyüterek sperm seçiminde yardımcı olmaktadır. Intra ctoplasmic magnified sperm injection (IMSI) denilen yöntemde özel bir mercek ve bilgisayar programı kullanılarak sperm 6600 kat kadar büyütülmektedir. Bu sayede spermin morfolojisi daha iyi deÄŸerlendirilmektedir. Özellikle spermin baÅŸ kısmında olan deÄŸiÅŸikler sperm kalitesini belirlemekte ve bu bölgede olan baloncuk ÅŸeklinde olan hücresel deÄŸiÅŸikliklere dikkat edilmektedir. IMSI sadece mikroskobun özelliÄŸine baÄŸlı bir durum olmadığı gibi bu yöntemi kullanan embriyologun bu konuda eÄŸitimli ve deneyimli olması da önemlidir. Daha saÄŸlıklı spermlerin seçilmesiyle hem döllenme dediÄŸimiz oranlarda hem de gebelik oranlarında iyileÅŸtirmeler gerçekleÅŸmiÅŸtir. Özellikle erkek faktörü veya açıklanamamış infertilite olgularında tercih edilmektedir.
Embriyolar laboratuar koşullarında nasıl takip ediliyor?
Tüp bebek tedavisi sırasında elde edilen embriyoların laboratuara koÅŸullarında saklanması ve takip edilmesi en hassas kısımdır. “Laboratuar koÅŸullarının anne rahminden farksız olması gerekmektedir. Bu amaçla birçok medyum denilen anne rahmi ortamı saÄŸlayacak kültür vasatları geliÅŸtirilmiÅŸtir. Bununla beraber sabit sıcaklığı saÄŸlayan ve anne batınında olan oksijen ve karbondioksit gibi gazları oranını taklit eden inkübatör denilen cihazlar vardır. Bu cihazların çok hassas olması gerekmektedir. Embriyolar bu cihazlar içersinde yaklaşık 2 ile 5 gün bekletilmekte ve bu dönem içersinde zarar görmemeleri gerekir. Burada önemli olan konu; hangi embriyoyu transfer edileceÄŸini karar verilmesi için embriyoların geliÅŸimin incelenmesidir. Bunun için bazı aralıklarla embriyolar inkübatör cihazından çıkartılır ve mikroskop altında incelenir ve büyüme oranları deÄŸerlendirilir. Kısa bir sürede olsa oda sıcaklığına çıkan embriyolar dış dünya koÅŸullarına maruz kalırlar. Buradan yola çıkarak aynen biri bizi gözetliyor gibi inkübatör içersine yerleÅŸtirilmiÅŸ kameralar ile embriyolar dışarı çıkarılmadan izlenmekte ve dış ortam koÅŸullarına maruz kalmamaktadırlar. ‘Embriyoskop’ dediÄŸimiz ‘Dinamik Embriyo Takip Sistemi’ ile hem en iyi koÅŸullarda embriyolar saklanırken hem de devamlı gözlem altında oldukları için hangi embriyonun büyüme potansiyelinin daha fazla olduÄŸu anlaşılmış olmaktadır. Embryoskop bize daha önceleri fark edemediÄŸimiz bir çok geliÅŸimsel problemleri tespit etmemizde yardımcı olmaktadır. BaÅŸka bir deyiÅŸle bir embriyonun öz geçmiÅŸini çok daha net görebilmekteyiz. Öz geçmiÅŸi düzgün olan embriyoları seçtiÄŸimizde gebelik oranlarımız artmaktadır.”
Embriyoların genetik yapısı nasıl daha iyi anlaşılır?
Embriyolar birbirlerine benzer hücrelerden oluÅŸmaktadır. Uzmanlar bu konuda tedavi sonrası elde edilen bütün embriyolar aynı kalitede olmadığı gibi en önemli sorunun genetik yapılarındaki özellikle kromozom sayılarındaki farklar olduÄŸunu söyleyerek“ Özellikle ileri yaÅŸ kadınlarda bu risk daha da yükselir. Yaklaşık son 15 yıl içersinde embriyoların genetik yapıları PGD dediÄŸimiz yöntemle incelenmekteydi. Tekrarlayan gebelik kayıpları, baÅŸarısız tüp bebek tedavileri ve ailede kalıtsal bir rahatsızlık olduÄŸunda uygulanan bir yöntemdir. Ancak bu yöntemde normalde 23 çift olan kromozomun hepsine bakılamamaktaydı. Burada en önemli sıkıntı genetik analizin 1 gece içersinde hızlı bir ÅŸekilde yapılması ertesi günde saÄŸlıklı embriyonun transfer edilmesiydi. Bu baÄŸlamda kısıtlı zamandan ve teknik zorluklardan dolayı tüm kromozomlara bakılamamaktaydı. Son yıllarda ‘Komparatif Genetik Hibridizasyon (CGH)’ denilen yöntemle bütün kromozomlar taranabilmekte ve genetik yapısı saÄŸlıklı olan embriyolar ayıklanabilmektedir. Henüz klinik pratikte tam oturmamış olsa bile çok kısa bir süre içersinde CGH özellikle tekrarlayan tüp bebek baÅŸarısızlığı olan olgular için kullanılmaya baÅŸlanacaktır.”
Tüp bebek tedavisinde her gün iÄŸne olmak zorundamıyım ?
Tedavi sırasında doktorların amacı fazla sayıda yumurtanın oluÅŸmasını saÄŸlamak ve aralarından ayıklama yapabilecek kadar fazla sayıda embriyonun geliÅŸtirilmesidir. “Fazla sayıda embriyo olduÄŸunda kalanlar dondurularak hastalara basit bir yöntemle ikinci bir ÅŸans tanınabilir. Artık eskisi fazla ilaç verip çok fazla sayıda yumurta oluÅŸturmuyorsak da hastalarımıza her gün karınlarından veya kalçalarından iÄŸne yapmalarını önermekteyiz. Uygulanan bu ilaçlar sayesinde yumurtalar büyümektedir. Psikolojik olarak zaten zorlayan bir tedavide ayrıca her gün iÄŸne olmak veya iÄŸneleri yaptırabilmek için bir saÄŸlık kuruluÅŸuna gitmek ek bir yük getirmektedir. Kullanılan ilaçların vücutta kalma ömürleri kısa olduÄŸu için kısa aralıklarla bu ilaçlar verilmek zorundadır. Son 2 yıldır özellikle Kuzey Avrupa Ülkeleri’nde uygulanan yeni bir ilaç ile artık günlük enjeksiyon yapılmasına gerek kalmıyor. Tek doz enjeksiyon 1 hafta kadar yetmekte ve hasta dostu bir tedavi olarak karşımıza çıkmaktadır. Büyük bir ihtimalle önümüzdeki yılın başında da buna benzer ilaçlar ülkemizde kullanıma girecek ve artık tüp bebek tedavilerinde hastaları korkutan devamlı iÄŸne olmaya gerek kalmayacaktır. DoÄŸaldır ki her yenilik daha fazla baÅŸarı baÅŸka bir deÄŸiÅŸle daha fazla gebelik için getirilmektedir. Bununla beraber bazen yenilik olarak gördüÄŸümüz deÄŸiÅŸikliklerin çok fazla baÅŸarı getirmediÄŸini de göz önünde bulundurmamız gerekir.”
