DAÄžCILIKTA GÄ°YÄ°M
DaÄŸcılıkta giyimin temel amacı daÄŸcıyı soÄŸuk, rüzgar ve ıslaklıktan koruyabilmektir. Ancak bu koruma gerçekleÅŸtirilirken giyim malzemelerinin bazı temel niteliklere sahip olması ÅŸartı aranmalıdır.
Bu özellikler:
- Hafif olması ve az yer kaplaması,
- Sıcak tutması,
- Az nemlenmesi ve kolayca kuruyabilmesi
- Ter buharını dışarı verebilmesi,
- Rüzgar ve yaÄŸmura karşı koruyucu olması
- Rahat ve hareketleri kısıtlayıcı olmaması
- Giyilip çıkartılmasının kolay olması
DoÄŸa sporcusu içten dışa doÄŸru tabakalar halinde giyinmelidir. Böylece kullanıcı vücut ısısı artıkça soyunarak kademe kademe aşırı sıcaktan veya tam tersini uygulayıp giyinerek soÄŸuk ve diÄŸer dış etkenlerden (rüzgar, yaÄŸmur, kar gb.) kendini koruyabilecektir. Bu sistem yukarıda belirttiÄŸimiz gibi katmanlardan oluÅŸmaktadır. Her katman vücudun çıkardığı su buharını yani ter buharını, giyim malzemelerinde ıslaklık meydana getirmelerine izin vermeden dışarı vermelidir. Böylece kullanıcı iç ıslaklığın getirebileceÄŸi sorunlarla karşılaÅŸmayacaktır. Sistem vücut buharını rahatça dışarı verebilirken dışardan gelebilecek ıslanma ve rüzgara karşı gerekli korumayı saÄŸlayacaktır.
Üst giyim;
BaÅŸ için- Yün sentetik karışımı veya fleece baÅŸlık En içe Yün sentetik karışımı ( 70’e 30 gb. ) veya polypropilen iç giyim Ä°kinci kat olarak Yün kazak ve yün gömlek ( sentetik karışımlılar daha idealdir ) veya fleece mont En üst kat Kaplamalı veya su tutma özelliÄŸi az olan sentetik karışımlı kumaÅŸtan yapılmış parka veya panço Eldiven Yün, kaynatılmış yün, kaplamalı kumaÅŸtan üretilmiÅŸ dış eldiven
Alt giyim ;
En içe Yün sentetik karışımı ( 70’e 30 gb. ) veya fleece iç giyim Ä°kinci kat olarak kadife veya kalın keten pantalon Çorap Yün sentetik karışımı çoraplar Yaz aylarındaki doÄŸa yürüyüÅŸleri için ince kumaÅŸ pantalon, tayt veya ÅŸort güneÅŸ altındaki yürüyüÅŸlerde faydalı olacaktır.
DoÄŸada giyim iki ayrı durum için planlanmalıdır. Bunlardan birincisi yürüyüÅŸ esnasında giyim, ikincisi ise duraÄŸan hallerde giyim. Giyimimiz her iki duruma da uyum saÄŸlamaya elveriÅŸli olacak ÅŸekilde oluÅŸturulmalıdır. Vücut yürüme sırasında kendiliÄŸinden ısınır. Bu nedenle yürüyüÅŸ esnasında giyilecek malzemelerin kalın ve ısı yalıtıcı özelliklerinin fazla olmaması gereklidir. Aksi halde aşırı ısınma, bunun sonucunda da gereksiz yere terleme ve enerji kaybı meydana gelecektir. Bu ÅŸekilde yürüyüÅŸe devam edilmesi halinde ise bir süre sonra bunalma ve aşırı yorgunluk ortaya çıkacaktır. Böyle bir durumla karşılaÅŸmamanın en iyi yöntemi ise yürüyüÅŸ esnasında vücut ısınızın artacağını düÅŸünerek gerekli tedbirleri almaktır. Sorunun çözümü çok kolaydır, üzerinizdeki fazla giysilerin kademe kademe çıkartılmaya uygun olması yeterli olacaktır. Fazla giysilerin çıkartılmasına vücudunuzun rahatça havalanıp aşırı terlemeyeceÄŸiniz konuma ulaşılana kadar devam edilmelidir. Durgun ve güneÅŸli havalarda en iç katmana yani iç giysilere kadar soyunulabilir. Bazen de ceket veya parkanızın önünü açmak bile yeterli havalandırmayı saÄŸlayacaktır. EÄŸer üÅŸümeye baÅŸladığınızı hissederseniz zaman geçirmeden tekrar ısı dengenizi kuracak ÅŸekilde giyinmelisiniz. DuraÄŸan hallerde yani mola ve kamp yaÅŸamında ise metabolizma yavaÅŸlayacağı için vücudumuz daha az enerji üretecek bunun sonucunda da üÅŸüme meydana gelecektir. Bunu engellemenin yöntemi ise üÅŸümeyi durdurana kadar giyinilmesidir. ÜÅŸümeye izin vermek ve gerekli tedbiri almamak gereksiz yere ısı kaybederek fazladan enerji kaybına neden olacaktır. Gereksiz enerji kaybı ise performansınızı kötü etkileyecektir.
Ä°ç giyim:
Ä°ç giyim malzemesi olarak ter buharını kolayca dışarı vererek ıslanmadığı ve çabuk kuruduÄŸu için % 100 polypropylen, Capilen gibi özel dokuma kumaÅŸlar veya ona yakın özellik gösteren yün sentetik karışımı (70’e 30 karışımlar gb.) iplik kullanılmış ve seyrek dokunmuÅŸ malzemeler kullanılır. Ä°ç giyim malzemelerinde aranması gereken baÅŸlıca özellik teri rahatça dışarı verebilmesi ve böylece aktiviteye ara verilmesi halinde ( molalar veya tırmanış sırasındaki beklemeler gb. ) kuru olması, dolayısıyla sıcak tutma özelliÄŸini koruyabilmesidir. Ä°ç giyim malzemeleri dokuma sıklıkları ve kullanılan kumaşın kalınlıklarına göre üç ayrı kategoride incelenir. Bunlardan en ince seyrek dokulu olanı light weight olarak adlandırılan iç giyim malzemeleridir ki yaz faaliyetleri için en uygun olanları bunlardır. Mid weight olarak adlandırılan orta kalınlıkta planlar ise yaz aylarında kullanılabilmelerinin yanısıra kış sezonunda da rahatlıkla kullanılabilirler.
Orta kat giyim malzemeleri:
KiÅŸilerin tercihlerine göre çok farklı sistemler uygulanabilir. Ä°deal olan yöntem iç giysilerin üzerine fleece kumaÅŸtan (ticari adı polar olarak da geçmektedir) üretilmiÅŸ ceketler kullanılmasıdır. Ancak yün sentetik karışımı kazak ve gömlekler de çok rahat olarak yürüyüÅŸçünün iÅŸini görecektir. Alt giyimde ise orta tabaka giysisi olarak Fleece, kadife veya kalın keten pantalonlar yeterli ve kullanışlı olacaklardır. Bu giyim malzemelerinde aranması gereken baÅŸlıca özelliklerden biri de rahat hareket etmeye imkan tanımalarıdır. Üst giyim malzemeleri önden tamamen açılabilen fermuarlara sahip ise bu havalandırma ve giyip çıkarmada büyük kolaylık saÄŸlayacaktır.
Üst tabaka giyim :
Yaz aylarında yapılan günübirlik faaliyetlerde bile rüzgar ve ıslaklığa karşı ( yaÄŸmur, kar gibi) mutlaka bulundurulmalıdırlar. Bu tip giysilerde aranılan baÅŸlıca özellik dışarıdan ıslaklık ve rüzgarı geçirmemeleri ama vücut nemini yani teri dışarıya rahatça verebilmeleridir. Böylece hem dış etkenlerden dolayı meydana gelebilecek ıslanma hem de vücudun dışarıya verdiÄŸi buhardan dolayı iç ıslanma engellenmiÅŸ olacaktır. Bu ideal olanıdır ve tüm özel üretilen materyaller gibi daha basit çözümlere nazaran size daha pahalıya mal olacaktır. EÄŸer doÄŸa yürüyüÅŸlerine yeni baÅŸladıysanız ve öncelik sıranızda baÅŸka malzemeler varsa günübirlik aktiviteleriniz için çok daha ucuz olan basit kaplamalı yaÄŸmurluk ve rüzgarlıklar da kullanılabilir. Özellikle doÄŸa yürüyüÅŸçüleri için en uygun malzeme çantayı ve kullanıcıyı yeterince iyi koruyabilen panço olacaktır.
Çoraplar:
Kesinlikle pamuklu olmamalıdırlar. Tercihen sentetik yün karışımı, hallofil veya nem tutmayan diÄŸer kumaÅŸlardan daÄŸcılık ve trekking için üretilmiÅŸ çoraplar kullanılmalıdır. Çorapların uzun olması kullanışlılık açısından önemlidir. Tabii ki yanınızda her zaman yedek çorap bulundurmalısınız.
Panço:
Çanta ile birlikte tüm vücudu içine alabilen bir çeÅŸit yaÄŸmurluktur. Teknik tırmanışlara uygun olmamakla birlikte uzun yürüyüÅŸlerde çok kullanışlıdır. Naylon kumaÅŸtan üretilir. Vücudu tam sarmamasına raÄŸmen az da olsa terleme yapabilir.
BaÅŸ giysileri
BaÅŸ ve boyun bölgeleri vücudumuzun sıcak ve soÄŸuktan en fazla korunması gereken bölgeleridir. Korunmasında çoÄŸunlukla basit ve zaman zaman da yetersiz malzemeler kullanılan bu bölgelerde basit ancak iÅŸlevsel malzemelerin kullanılması halinde karşılaÅŸabileceÄŸimiz pek çok can sıkıcı olumsuzluktan uzak kalabiliriz. BaÅŸlangıçta da bahsettiÄŸimiz gibi baÅŸ ve boyun bölgelerini iki ana dış etkenden korumak gereklidir: SoÄŸuk ve doÄŸrudan gelen güneÅŸ ışınları. BaÅŸ ve boyun bölgesi soÄŸuÄŸa karşı korunmada çok dikkat edilmesi gerekli bölgelerdir. Çünkü vücut ısımızın 1/3’ ü sadece baÅŸ ve boyun bölgesinden kaybedilmektedir. Bu gerçekten de büyük bir orandır. BaÅŸ ve boyun bölgesinin soÄŸuktan korunması için çeÅŸitli malzemeler kullanılabilir. Boyun bölgesini korumak için boyunluk denilen, boyun bölgesini tam olarak örtebilen halka ÅŸeklindeki malzemeler kullanılır. Boyunluklarda genellikle fleece ve benzeri malzemeler kullanılır. Çok basit ama bir o kadar da gerekli malzemelerdir. Boyunluk yerine kullanılabilecek bir diÄŸer malzeme de basit bir eÅŸarp veya bez parçası olabilir. Önemli olan bu bölgeden ısı kaybını engellemektir.
BaÅŸ bölgesini korumak için ise deÄŸiÅŸik ÅŸekil ve malzemelerden üretilmiÅŸ baÅŸlıklar kullanılır. Ancak önemle üzerinde durulması gereken nokta baÅŸlığın kulakları rahatça kapatabilmesi ve ıslanması halinde bile sıcak tutabilmesidir. Genellikle tercih edilen kumaÅŸ türü fleece kumaÅŸlardır. EÄŸer yüne karşı alerjik bir reaksiyon göstermiyorsanız yün baÅŸlıklar da bu amaç için rahatça kullanılabilir. Bu baÅŸlıkların üzerine ıslanmaya veya rüzgara karşı korunmak için rüzgarlık veya yaÄŸmurluÄŸun baÅŸlığı kullanılmalıdır. Bu bölgeden gerçekleÅŸen ısı kaybını engelleyebilecek baÅŸka bir malzeme de ağız burun bölgesini kapatan daha çok kayakçıların rüzgardan korunmak amacı ile kullandıkları maskelerdir. Maskelerin bir avantajı da alınan havanın nispeten ısınmasını saÄŸlamasıdır. Genellikle neoplen ve fleece benzeri malzemeler kullanılarak üretilirler. BaÅŸ bölgesinin korunması gereken ikinci dış etken ise güneÅŸ ışınlarıdır. Bu amaçla güneÅŸli günlerde geniÅŸ kenarlı ve açık renkli ÅŸapkalar kullanılmalıdır. Yine baÅŸa sarılabilecek bir eÅŸarp veya benzeri bir ÅŸey de aynı iÅŸi görecektir. Yüz ve elleri UV’den korumak amacı ile ise mutlaka yüksek faktörlü güneÅŸ kremleri kullanılmalıdır.(15 - 45 faktör gibi )
El giysileri
Eller deÄŸiÅŸik eldiven türleriyle korunabilir.Günübirlik doÄŸa yürüyüÅŸlerinde beÅŸ parmaklı yün eldivenler çoÄŸu kez yeterli olacaktır. Ancak yanınızda ıslanmaya karşı yedek bir eldiven bulundurmakta da fayda vardır. DoÄŸa yürüyüÅŸlerinizde deri eldiven kullanmamaya özen göstermeniz gerekmektedir. Çünkü deri hem çok su tutar hem de kuruması uzun zaman alır. Hangi mevsimde aktivite yaparsanız yapın çantanızda mutlaka eldiven bulunmalıdır. Zaten kapladığı yer ve hafifliÄŸi nedeniyle size yük olmayacak ancak gerektiÄŸinde büyük bir konfor saÄŸlayacaktır.
Giyim malzemelerinin yapıldıkları metaryaller ve özellikleri ;
Pamuk:
Piyasada çok yaygın olarak bulunan, rahat, hemen hiç kimsede allerjik reaksiyon göstermeyen ve çok ucuz bir malzemedir. Ancak suyu çok fazla çeker ve zor kurur. Islandıklarında ısıtıcı özelliklerinin neredeyse tamamını kaybederler. Ağırdırlar ve çok yer kaplarlar. DoÄŸa sporları için uygun deÄŸildirler.
Yün:
Çok kolay ıslanmazlar, ıslandıklarında bile yalıtım özelliklerini büyük oranda korurlar. Ancak ıslandıklarında zor kururlar. Daha çok sentetik malzemelerle belli oranlarda karıştırılarak kullanılırlar.
Tiftik:
Isı koruma özelliÄŸi fazladır. Buna karşın ağırdırlar ve çok yer kaplarlar. Islanmaları halinde kurumaları zaman alır.
Polypropylen:
ÇeÅŸitli sıklıklarda dokunulabilen esnek bir kumaÅŸ olarak üretilmiÅŸ sentetik bir üründür. Isı tutma kabiliyetini artırmak amacıyla arka kısımları tüylendirilmiÅŸtir. Emici olmayan ince iplikçikleri nemi rahatça dışarı verirler. Islandıklarında kolayca kururlar. Öyle ki orta kalınlıktaki polypropylen iç giysi terle meydana gelebilecek ıslaklığı vücut ısısı ile bir iki dakika içinde tamamen kurutabilir.
Fleece:
Sentetik bir malzemedir. Ağırlığına göre ikiye ayrılır. Ultrafleece ve polarlite. YumuÅŸak tüylü yüzeyleri vardır. Isı tutma yetenekleri fazla ve kuruma hızları tatmin edici derecede çabuktur. Genellikle orta kat giyim malzemelerinde kullanılırlar.
Ä°mpertex:
Hafif bir kumaÅŸtır. Ä°nce, çok lifli, naylon iplikten dokunmuÅŸtur. Her bir naylon iplik , Pertex ipliÄŸini oluÅŸturan 34 ayrı liften meydana gelmektedir. Bu çok ince lifler yoÄŸun bir sıklıkla dokunarak hafif ama dayanıklı bir kumaÅŸ elde edilir. YoÄŸun bir dokuma olduÄŸu için hava geçirgenliÄŸi düÅŸüktür ve liflerin yüksek sıklığından dolayı da nemi dışarıya çabuk atabilmektedir. Kumaşın dış yüzeyi nemi geniÅŸ bir alana yayar bu da kurumayı hızlandırır. Üç ayrı sıklıkta dokunmaktadır.
Versatech:
Çok lifli polyester iplikten yapılmıştır. Lifler arasında 8 mikronluk bir mesafe vardır. Su damlalarının çapları ise 100 ila 3000 mikron arasında deÄŸiÅŸmektedir. Bu nedenle su geçirimi düÅŸüktür. Ayrıca kuÅŸ tüyü ve sentetik gibi dolgu maddelerini de kaçırmaz. Rüzgar geçirimleri de düÅŸüktür.
Nylon:
Bir yüzü kaplı, soluma özelliÄŸi olmayan kumaÅŸlardır. Kesinlikle su geçirmezler. Terleme ve yoÄŸunlaÅŸma yaparlar. DaÄŸcılık amaçlı kullanımları çok kısıtlıdır. Kalın ve ince tipleri vardır.
Cascade / Hydro Dry:
Polyurethane bir kaplamadır. Nem buharını geçirirken su geçirmez. Nem buharı geçirme özellileri mikro gözenekleri ile saÄŸlanır. Ayrıca içerden gelen nemi kimyasal olarak çekerler. Esneme ve kırılma gibi zorlamalara dayanıklıdır. Kaplanması kolay bir kumaÅŸ olması dolayısıyla maliyeti düÅŸüktür.
Cyclone:
Kesinlikle su geçirmez. Polyurethan kaplama, su damlasına göre oldukça küçük, su buharı partiküllerine göre çoÄŸu zaman büyük, düzensiz yerleÅŸtirilmiÅŸ mikroskobik gözeneklerle doludur. Soluyabilir. Yüksek oranlarda nem geçirme özelliÄŸine sahiptir. Kaplanması kolay olduÄŸu için maliyeti düÅŸüktür. Dayanıklı bir kaplamadır.
Gore-Tex:
PTFE ( Poly Tetra Fluto Etilen ) maddesinden üretilir. PTFE filmi, havanın bu filmin moleküler yapısından geçebileceÄŸi ÅŸekilde esnetilmiÅŸtir. Sonuçta her santimetre karesinde 1.4 milyar gözenek bulunan Gore-Tex kaplama elde edilmiÅŸtir. Bu gözeneklerden her biri su buharını oluÅŸturan moleküllerden 700 kez daha geniÅŸtir. Bu sayede Gore-Tex kaplanan kumaÅŸ su ve rüzgar geçirmeyecek ancak vücut nemini rahatça dışarıya atabilecektir. PTFE filmi her türlü nemi, bu nemin sahip olduÄŸu basınç sayesinde serbestçe gözeneklerinden geçirecektir. Kaplanması zor bir kumaÅŸtır. Bu yüzden maliyeti yüksektir.
Sympatex:
Polyester bir zardır.Molekül yapısı su buharını emerek taşıyabileceÄŸi özelliktedir. Buhar kendi basıncı ile dışarı çıkar. Hydropollic zar olarak bilinir. Gore-Tex’ten farklı olarak gözenekleri yoktur. Su geçirmezlik, rüzgar geçilmezlik özelliklerine sahiptirler. Dayanıklı maddelerdir. Gore-Tex gibi çeÅŸitli kaplama yöntemleri vardır. Gore-Tex’e eÅŸit performans gösterdiÄŸi ileri sürülmektedir.
.jpg)
