Batonlar Ve DaÄŸcılıkta Kull anımlarının Önemi Tarih öncesi çaÄŸlardan bu yana insanoÄŸlu yürürken yardımcı olarak çoÄŸu kez bir asa veya bastondan yararlanmıştır. DaÄŸcılık ve doÄŸa sporları alanındaki geliÅŸmeler de bizleri bu gün benzer fakat daha modern bir yaklaşıma yönlendirmiÅŸtir. Kayak sporunun vazgeçilmez malzemesi olan, uzunluÄŸu sabit kayak batonlarından geliÅŸtirilmiÅŸ olan bu malzeme, bugün hemen her yürüyüÅŸçü ve daÄŸcının elinde görülebilir.Günümüzde, tur kayağının yanısıra, trekking amaçlı yürüyüÅŸler için de üretilmiÅŸ, boyları gerektiÄŸinde uzatılıp kısaltılarak ayarlanabilen bu batonlar "teleskobik baton" diye adlandırılırlar. Ä°çice geçebilen iki veya üç parçadan oluÅŸurlar. Hafif alüminyum alaşımlardan üretilen teleskobik batonlar, içice geçen kısımların içinde sıkışan yivler sayesinde sıkıştırılabilirler. Batonların alt uçlarına ise, genellikle, çok sert bir metal olan tungsten bir pim yerleÅŸtirilmiÅŸtir. Batonun uç kısmı kırıldığında deÄŸiÅŸtirilebilmesi amacıyla çoÄŸunlukla sert plastikten yapılmıştır. Bazı durumlarda uçtaki metal pim kısmı kırılıp gitse de plastik uçla devam edilebilir ve batonun ana gövdesi zarar görmeden bu parça daha sonra deÄŸiÅŸtirilir. Ağır bir sırt çantası ile dik bir yamaçtan çıkmak veya inmek, oldukça fazla güç sarf ettiren ve bacakları zorlayan bir aktivitedir. Ä°ÅŸte teleskobik batonlar burada daÄŸcının en önemli yardımcılarıdır. Ortalama bir deÄŸer vermek gerekirse; 70 kilogram ağırlığındaki bir daÄŸcı ve çantasının toplam ağırlığı 100 kilograma yaklaÅŸacaktır. Yamaçtaki her denge kaybı, sallanma, düÅŸme ve bunun gibi dengesiz her harekette bacaklarınız 100 kilogram yükü dengelemeye çalışacaktır. Bir çift batonun varlığında ise vücudumuz bu iÅŸi yapmakta daha az zorlanacaktır. Normal bir yükle yürüyüÅŸte bile, tek bir baton her adımda 5-8 kg yükü bacaklarımızdan alıp kollarımız aracılığıyla yere aktarabilir, böylece yürüyüÅŸ sırasında bacaklarımız, yürüyüÅŸle geçen her saatte toplam 13 ton daha az yük taşımış olacaktır. EÄŸer yürüyüÅŸ yokuÅŸ aÅŸağı ise bu miktar korkunç bir rakama; 34 tona kadar ulaÅŸacaktır. Baton kullanımı sonucu bacaklarda oluÅŸacak yorgunluÄŸun ne kadar azaltılabileceÄŸini, verdiÄŸimiz rakamların çok iyi açıklayabildiklerini tahmin ediyoruz. Üstelik bu sonuçlar batonsuz yürüyüÅŸte oluÅŸacak denge bozulmalarını düzeltmek için harcanan enerji kayıpları hesaba katılmadan elde edilmiÅŸ olan sonuçlardır
Baton kullanımı hiç kuÅŸkusuz daÄŸcının daha az yorulması anlamına gelir. Ortalama dört saat çıkış ve üç saat iniÅŸ içeren hafif yüklü ve kısa bir günübirlik turda bile, bacaklarımızın 300 ton kadar daha az yük taşıması, daÄŸcı için çok önemli bir enerji tasarrufudur. Batonlar özellikle, nemli zeminlerde, derin karda, rüzgarlı arazide ve çarÅŸaklı - taÅŸlı ortamlarda kullanıldıklarında daha fazla faydalı olmaktadırlar.Baton kullanmanın bir baÅŸka avantajı da kolları kalp seviyesinde tutarak kollardaki kan dolaşımını hızlandırmaları ve böylece kalbin kan dolaşımını saÄŸlamak için gösterdiÄŸi çabayı kolaylaÅŸtırarak kalbin yükünü azaltmalarıdır. Sonuç olarak tek bir baton veya uzun bir tahta sopa bile hiç yoktan iyidir ve yürüyüÅŸ sırasında enerji tasarrufu dolayısıyla büyük rahatlık saÄŸlayacaktır.Batonların tutuldukları yerler ergonomik ÅŸekilli yapılır ve tutma yerlerinde bileÄŸe geçirilebilen perlon bantları yerleÅŸtirilmiÅŸtir. UzunluÄŸu istediÄŸiniz gibi ayarlanabilen bu bant, batonun elden çıkmamasını saÄŸlar, ancak çoÄŸu zaman yükün kollara dağılmasını saÄŸlayarak kolların çabuk yorulmasına engel olur. Ancak kayalık zeminler ve dik iniÅŸlerde baton uçlarının takılma riski olduÄŸu için bu bant bileÄŸe takılmamalıdır. Batonların boyunun deÄŸiÅŸtirilebilir olmasının en büyük avantajı, eÄŸimli yerlerde yan geçerken yamaç yönündeki batonu kısaltıp, yamaç aÅŸağı tarafta bulunan batonu uzatarak kolların yorulmasını engellemesidir. Teleskobik batonların ikinci ve özellikle kaya tırmanışı içeren etaplarda gözlenen bir faydası da, batonun kısaltılarak saÄŸa sola takılmasının önlenmesidir. Teleskobik batonlar 45 cm civarına kadar kısalabilme özellikleri sayesinde çantada rahatça taşınabilirler.Teleskobik batonlar acil durumlarda sedye veya kırıkları sabitleyici destek olarak da kullanılabilirler.
DoÄŸada yapılacak bir barınakta veya çadır kurarken tente gerdirilmesi ve çadırın sabitlenmesi iÅŸleminde küçümsenmeyecek kadar faydalı olurlar. Batonlarla derin karda çadır sabitlerken dikkat edilmesi gereken nokta, batonların ters ( tutamak kısmından ) olarak kara saplanmasıdır. Aksi taktirde, kar sertleÅŸtiÄŸinde baton çıkartılmaya çalışılırken palet kısmı çıkarak veya kırılarak karın içinde kaybolabilir. Batonların kullanılabileceÄŸi bir baÅŸka yer de, çığ altında kalanların aranması sırasında paletlerinin çıkartılarak kazazedenin yerinin, batonun kara saplanarak tespit edilebilmesidir. Bazı baton modelleri özellikle bu amaca uygun üretilmiÅŸlerdir ve birbirlerine eklenerek çığ sondası olarak kullanılabilirler.Teleskobik batonların bakımları her faaliyet dönüÅŸü yapılmalıdır. DaÄŸdan ıslak dönen batonlar açılıp kurutulmalıdır. EÄŸer kurutma iÅŸlemi ihmal edilirse, pas ve alüminyum aşınması ile batonunuz kullanılmaz hale gelebilir. Kuruyan batonların plastik parçaları tek tek çıkarılıp metal yivler ince yaÄŸ ile ovularak temizlenir ve kurutulur. Baton tamamen kuruyuncaya kadar kapatılmamalıdır.