Karatay Diyeti’yle ve kolesterol ilaçlarına karşı çıkarak tartışma yaratan Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay’ın iki kitabına bir yenisi eklendi. “Karatay Mutfağı” adlı kitapta, Karatay Diyeti’nin püf noktalarının yanı sıra yemek tarifleri de yer alıyor. Prof. Dr. Karatay ile yaptığımız röportaja bugün “Karatay Diyeti’nin olmazsa olmazları”yla devam ediyoruz.
Ä°çinde salata, meze, çorba ve sakatat gibi farklı tariflerin bulunduÄŸu kitap, Karatay prensiplerine göre revize edilmiÅŸ geleneksel Türk mutfağından örnekler sunuyor. Aslında kalp doktoru olan Prof. Dr. Karatay, hastalarının ısrarı üzerine bu kitabı yazmaya karar vermiÅŸ. Ä°ÅŸte Prof. Dr. Karatay’ın saÄŸlıklı yaÅŸama alışkanlıkları edinirken kilo verdiren önerileri...
‘Az ve sık’ yemek yerine doyuncaya kadar yiyin
* Her gün 2-3 litre sıvı almaya dikkat edilmeli. Gün boyu bol su, ayrıca limonlu su, limonlu açık çay ve yeÅŸil çay, karanfil, tarçın çayı gibi ÅŸekersiz bitki çayları içilebilir.
* En önemli nokta, akÅŸam saat 20.00’den sonra hiçbir ÅŸey yememek, bol su içmek ve hareket etmek!
* Karatay Diyeti’ni uygularken yediÄŸiniz her ÅŸey doÄŸal ve mevsimsel olmalı. Katkı maddesi içeren ve iÅŸlenmiÅŸ hiçbir yiyecek yenmemeli ve içki içilmemeli.
* DoÄŸal saÄŸlıklı proteinler, saÄŸlıklı yaÄŸlar, saÄŸlıklı karbonhidratlar dengeli olarak alınmalı. Özellikle sabahları kuvvetli protein içeren, saÄŸlıklı yaÄŸ ve karbonhidratların yer aldığı kahvaltı yapılması ÅŸart!
* DüÅŸük glisemik indeksli yiyecekler yenmeli, yüksek glisemik indeksli yiyecekler eve, mutfaÄŸa ve mideye girmemelidir!
2 ÖÄžÜN ARASINDA 4-5 SAAT OLMALI
* “Az az, sık sık yemelisiniz” yerine, tam tersi “Günde 2 veya 3 öÄŸün, doyuncaya kadar saÄŸlıklı protein, saÄŸlıklı yaÄŸ ve saÄŸlıklı karbonhidratları yani düÅŸük glisemik indeksli yiyecekleri yemelisiniz” diyorum. Ayrıca öÄŸünler arasında en az 4-5 saat geçmesine dikkat edilmelidir.
* Kabız olmamaya dikkat edilmelidir. DoÄŸal yiyeceklerle her gün iki kez yumuÅŸak bir ÅŸekilde büyük abdeste çıkmak gerekir.
* EÄŸer kilo vermek ve aşırı yaÄŸlarımızdan kurtulmak istiyorsak, akÅŸam yemeÄŸimizi en geç saat 19.00’da ya da 20.00’de bitirmiÅŸ olmamız gerekir.
* AkÅŸam yemeÄŸinden sonra gün boyu olduÄŸu gibi su, ayran, ÅŸekersiz ve tatlandırıcısız olmak ÅŸartıyla limonlu çay, yeÅŸil çay, tarçın ve karanfil çayı içilebilir.
Buzdolabınızdan yoğurdu eksik etmeyin
* Açık süt, mandıralardan veya günlük taze süt satan ÅŸarküterilerden alınabilir. EÄŸer bulunamazsa günlük pastörize süt (cam ÅŸiÅŸede) kullanılabilir.
* Mayalamak için ev yoÄŸurdunuz yoksa bir kereye mahsus çömlekte satılan yoÄŸurtlardan kullanabilirsiniz. Daha sonra evde mayaladığınız yoÄŸurttan, bir sonraki yoÄŸurdunuzu mayalayabilmek için mutlaka ‘mayalık yoÄŸurt’ ayırın.
* EÄŸer ‘tereyağı’ tarifinde vereceÄŸimiz yağı, yoÄŸurt kaymağı ile yapmak isterseniz, yoÄŸurdu tüketmeden önce üzerindeki kaymağını kapaklı bir kavanozun içine koyup buzdolabında muhafaza edin.
* YoÄŸurt, Karatay Mutfağı’nın olmazsa olmazlarından, önemli bir probiyotik gıdadır, sindirim enzimlerinin düzenli çalışması ve bağırsaklardaki faydalı mikropların üremesi adına çok etkili. Yani buzdolabınızdan eksik olmamalı.
‘Bir kibrit kutusu peynirle kahvaltı yapmayın’
Karatay Diyeti’nin özel yanlarından biri de, miktar, ölçek ve kalori hesabının bulunmaması! ÖrneÄŸin “bir kibrit kutusu kadar diyet peynirle kahvaltı” yapılmamalı. Herkes kendi avuç içi kadar ve avucu kalınlığında normal yaÄŸlı herhangi bir peyniri rahatlıkla, korkmadan, suçluluk hissetmeden yiyebilir. Yiyeceklerin miktarı yani kantitesi deÄŸil de, kalitesi yani besin deÄŸeri dikkate alınmalı ve kalitesi yüksek olan doÄŸal gıdalar tüketilmeli.
KARATAY KAHVALTI TABAĞI 07.00-09.00 Arası
* Az piÅŸmiÅŸ 2 adet yumurta. HaÅŸlanarak rafadan veya kayısı kıvamında ya da tavada düÅŸük ısıda saf tereyağında fazla katı olmadan piÅŸirilebilir. Omlet, menemen, çılbır, mıhlama, pastırmalı yumurta yapılabilir.
* Bir avuç içi kadar az tuzlu peynir. Az yaÄŸlı, light ya da krem peynir olmayacak! Koyun, inek veya keçi sütünden klasik beyaz peynir, eski kaÅŸar, Erzincan deri tulumu, Ä°zmir tulumu, Balıkesir sepet peynir vb. yöresel peynirler olabilir... Ancak yanında herhangi bir ekmek, poÄŸaça, simit vb. yenmeyecek!
* Bir ince belli çay bardağı ceviz, fındık, fıstık, badem veya yerfıstığı içi. (KuruyemiÅŸler kavrulmamış ve tuzlanmamış olacak!) G Az tuzlu 10-15 adet zeytin. (Üzerine zeytinyağı, limon, kekik ve pul biber eklenebilir.)
* Domates, biber, salatalık, turp, maydanoz, nane, roka. (Doğal ve mevsiminde olmak şartı ile arzu edildiği kadar yenebilir.)
* Limonlu çay veya süt içilebilir. (Åžekersiz ve tatlandırıcısız olarak!)
BÄ°BERÄ°YELÄ° OMLET
Dört mevsim yapılabilir.
Malzemeler
* 2 adet yumurta
* 1 tatlı kaşığı kuru biberiye (havanda ezilmiş)
* Kristal kayatuzu, karabiber, pul biber, kimyon (ağız tadına göre)
* 1 tatlı kaşığı kadar tereyağı
* Bir avuç içi kadar beyaz peynir
Hazırlanışı
Yumurtaları bir kâsenin içine kırın ve iyice çırpın. Çelik bir omlet tavasını ocağın üstüne koyun, tereyağını içine atın ve orta ısıdaki ateÅŸte eritin, göz göz olmaya baÅŸlayınca yumurtayı tavaya dökün ve ateÅŸi kısın. Omletin üzerine birer tutam karabiber, pul biber, kimyon ve tuz serpin. En son biberiyeyi de serpiÅŸtirin. Altı hafif piÅŸmeye baÅŸlayınca iki yanından içe doÄŸru katlayarak, omleti rulo haline getirin. Ä°ç kısmı fazla piÅŸmeyecek ÅŸekilde biraz daha ocağın üstünde tutun, sonra ateÅŸi söndürün ve omleti bir servis tabağına alıp servis edin.
GELENEKSEL TÜRK USULÜ YOÄžURT MAYALAMA
Dört mevsim yapılabilir.
Malzemeler
* 1 kg süt G
* 1 yemek kaşığı ev yoğurdu (tepeleme)
* Cam kâse veya toprak çömlek
* Büyük bir sofra bezi (pamuklu)
Hazırlanışı
Sütü bir tencereye koyun ve güzelce kaynatın. Daha sonra ateÅŸi söndürün ve sütün hafif soÄŸumasını bekleyin. Sütün sıcaklığı serçe parmağının dayanma derecesine geldiÄŸi zaman cam bir kâse veya toprak bir çömleÄŸe boÅŸaltın ve içine bir yemek kaşığı yoÄŸurdu koyup tahta bir kaşık yardımıyla süte karıştırın. Üzerine cam veya porselen bir kapak kapatın. Kalın bir bez örtüye sarıp, oda sıcaklığında 6-8 saat kadar bekletin. Daha sonra mayalanan yoÄŸurdu buzdolabına koyun ve arzu ettiÄŸiniz zaman servis edin.
Günde sadece 1 kez meyve tüketin
* Son bilimsel verilere göre oluÅŸturulan Karatay Diyeti, 2002 yılında eski Harvard beslenme piramidinin yerini alan yeni beslenme piramidinin içerdiÄŸi son bilgilerin, Türk halkına ve Türk mutfağına uyarlanmış, Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay’ın hekimlik tecrübeleriyle zenginleÅŸtirilmiÅŸ halidir. Karatay Beslenme Piramidi’nin en üstünde ‘sıfır’ dediÄŸimiz rafine ve iÅŸlenmiÅŸ gıdalar, meyve suları ve ÅŸekerli içecekler yer alıyor. Bunlar hiç yenmemeli ve içilmemelidir!
* Balık, kuzu, dana veya av hayvanlarının etleri günde 2 kez yenebilir.
* Bulgur veya buÄŸday salatası ya da pilavı günde bir defa tüketilebilir.
* Mevsimine göre doÄŸal meyve günde bir defa yenebilir.
* Mevsimine göre sebzeler istenildiÄŸi kadar tüketilebilir.
* Klasik beyazpeynir, bol zeytin doyuncaya kadar yenebilir.
* Karatay Beslenme Piramidi’nin en altında yani temelinde ise kuruyemiÅŸler, baklagiller, saÄŸlıklı yaÄŸlar (köy tereyağı, soÄŸuk sıkım sızma zeytinyağı, Omega-3) ve hareket yer alıyor. KuruyemiÅŸ ve baklagiller üç öÄŸün alınabilir, saÄŸlıklı yaÄŸların da her gün alınması gerekiyor. Günde en az 20-40 dakika yürüyüÅŸ de olmazsa olmazlardan...
Karatay’ın 3 kitabı var
* 1943 yılında Elazığ’da doÄŸdu. G 1961 yılında Üsküdar Amerikan Kız Lisesi, 1967 yılında Ä°stanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu.
* 1972’de Ä°stanbul Üniversitesi Tedavi KliniÄŸi’nde iç hastalıkları uzmanlık eÄŸitimini tamamladı.
* 1976-1978 yılları arasında, Güney Afrika Cape Town Üniversitesi Groote Schuur Hastanesi’nde, dünyada ilk kez kalp nakli ameliyatını gerçekleÅŸtirmiÅŸ olan Christian Barnard’ın ekibinde çalıştı. Doçentlik tezini kalp nakli yapılmış hastalar üzerinde gerçekleÅŸtirdi. 1979’da doçent oldu.
* 1987-1995 yılları arasında State University of New York Health Science’da kalp hastalıkları alanlarında araÅŸtırmalar yaptı.
* Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Kadir Has Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde öÄŸretim üyesi olarak görev yaptı.
* Türkiye’de ilk ve tek saÄŸlık üniversitesi olan Ä°stanbul Bilim Üniversitesi’nde rektörlük yaptı.
* Halen Ä°stanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde, Ä°ç Hastalıkları ve Kardiyoloji ana bilim dallarında öÄŸretim üyesi olarak çalışıyor.
* Ali BaÅŸak Karatay’la evli. Çiftin bir oÄŸulları var.
* 3 kitap yazdı.