HENDEK
Latince Adı: Conium maculatum
HENDEK(Conium maculatum)
Conium maculatum L. (Umbelliferae) türünün kurutulmuş çiçekli ve yapraklı dallandır. Bu tür 50-250 cm
yükseklikte, 2 yıllık otsu bir bitkidir. Gövde tüysüz, çok dallı, içi boş ve üzeri esmer lekelidir. Yapraklar koyu yeşil
renkli, parçalı, parçaların kenarları dişli. Çiçekler 10-20 dallı şemsiye durumlarda toplanmış. Kaliks belirsiz. Korolla
beyaz renkli. Meyva küçük (genişliği 3 mm'den az), tüysüz, iki yarım meyvadan yapılmış. Her bir yarım meyvada 5
omurga bulunur. Yapraklar ezildiği zaman, hoş olmayan ve kedi idrarım andırır bir koku duyulur.
Genellikle gölgeli ve rutubetli yerlerde (viranelikler, bahçeler, duvar dipleri, yol, hendek ve su kenarları) bulunur.
Bütün Türkiyede yetişmektedir.
Bileşim: Piperidin türevi alkaloitler (koniin, ko-nisein, konhidrin vs.) taşımaktadır. Otsu kısım alkaloit bakımından oldukça fakirdir. % 0.05-0.20 arasında alkaloit taşır. Meyvalarda ise alkaloit miktarı % 1 civarındadır .
Etki ve kullanılış: Eski Yunanlılar döneminden beri tanınan bir bitkidir. Meyvaları ağrı kesici bir etkiye sahiptir.
Fakat çok zehirli olduğundan bugün dahilen kullanılışı terkedilmiştir.
-Teskin edici,
-Salgı arttırıcı,
-Bezeleri kuvvetlendirici,
-Ağrı kesici ve krampları önleyicidir
Diğer isimler: Ağu, Yılanotu,Baldıran otu
Toksikolojik etki: Bütün bitki zehirlidir. Bununla beraber çiçek durumu ve meyvaların zehirlilik etkileri diğer
kısımlardan daha fazladır. Öldürücü miktar insanlarda 6 gr (yaprak), at ve sığırlarda ise 2-5 kg. civarındadır.
Kuruma ile zehirlilik azalmakla beraber, baldıran karışmış kuru ot yiyen hayvanlarda da zehirlenmeler
görülmektedir.
Bilinen zehirli bitkilerin en eskilerinden biridir. M.Ö. 4. yüzyılın başlarında ünlü Grek filozofu Sokrates'in Grek
Meclisince baldıran usaresi içmeye mahkûm edildiği ve bu zehirli usareyi içerek öldüğü hemen bütün toksikoloji
kitaplarında kayıtlıdır.
