GÖKBAÅž
Latince Adı: Centaurea depressa
Gök baÅŸ(Centaurea depressa)
Papatyagiller (Asteraceae) familyasındandır.
DiÄŸer adları: Peygamber ÇiçeÄŸi, Mavi kantaron.
Centaurea, Yunancada 'üzerinde delici silahlar taşıyan adam' anlamına gelen cenîaL/r’dan mı mitolojideki vahÅŸi
Kentaurlar’dan mı geliyor tartışmalı. (Mitoloji dünyasında Herakles, yarı insan yarı at olan vahÅŸi Kentaurların kökünü
kazır, ama bu arada bilge Kheiron’u da yaralar ve bu yara ancak bugün Ceniaureae diye adlandırılan bitkiyle
iyileÅŸir.)
Bitki, tür adını ise, kırların türkücüsü olan delikanlı ozan Cyanos’tsn alır. Tanrıça-Çiçek, doÄŸayı öylesine güzel
ululayan ozanı, zamanların sonuna dek unutulmasın diye ölümünden sonra peygamber çiçeÄŸine dönüÅŸtürmüÅŸtür…
30-60 cm boylarında, ince saplı, genellikle bir, bazen iki yıllık, otsu bir bitkidir. Yaprakları tüylü, sapların ucunda
kömeç (baÅŸçık) oluÅŸturan ve mayıs-aÄŸustos aylarında açan çiçekler mavi renklidir.
Ege ve Akdeniz bölgesinde 1000 metre yüksekliÄŸe kadar olan yerlerde bolca bulunan bu bitki bahçelerde süs
bitkisi olarak da yetiÅŸtirilir.
Çiçek açmaya baÅŸlayınca yaz aylarında toplanır ve gölgede kurutulur. KurutulmuÅŸ çiçekli dalları sabit ve uçucu
yaÄŸlar, renk maddeleri, acı maddeler içerir.
Faydası:
-Ä°ÅŸtah açıcı, güçlendirici, ishal kesici, idrar söktürücü, göÄŸüs yumuÅŸatıcı etkileri vardır.
-ÖksürüÄŸe, bronÅŸite ve karaciÄŸer rahatsızlıklarına iyi gelir.
Bunun için 50 gram kurutulmuÅŸ çiçek ve çiçekli dalın üzerine 1 litre (5 bardak) kaynar su dökülür, 10 dakika
bekletildikten sonra süzülerek, yemeklerden önce günde iki-üç kez birer bardak içilir.
-KepeÄŸi yok etmek için aynı çayla saçlar yıkanır.
-Peygamber çiçeÄŸinin en iÅŸe yaradığı olaysa göz iltihaplarıdır.
Bunun için bir avuç bitki 1 litre (5 bardak) suya atılıp beÅŸ dakika kaynatılır, yarım saat bekletildikten sonra gözler
banyo yapılır. (Batıdaki geleneksel halk hekimliÄŸi, mavi gözler için peygamber çiçeÄŸini, siyah gözler içinse sinirliotu
[Plantago] önerir.)
-Bitkinin konduğu suyla ayak banyosu yapılması da ayaklardaki şişlikleri giderir.
-DaÄŸ peygamberçiçeÄŸi (Centaurea montana) türünün mavi-mor çiçeklerinde de idrar söktürücü ve sindirim
kolaylaştırıcı maddeler vardır.
-Bitkinin kurutulmuÅŸ çiçekleri çaylara eklenerek içilir.
