AFRÄ°KA BAMYASI
Latince Adı:Hibiscus sabdariffa
DiÄŸer Ä°simleri:Hibiskus, Hibiküs,Kara bamya
Anavatanı:Sudan
Afrika Bamyası(Hibiskus, Hibiküs,Kara bamya)
Familyası: Ebegömecigiller, Malvengewaechse, Malvaceae
Drugları: Hibiskus Çiçekleri, Hibisci flos
Hibiskus'un aslında çiçeklerinin kupa yaprakları ve dış kupa yaprakları çay ve natürel ilaç yapımında kullanılır. Taç yaprakları ise kullanılmaz.
Eskiden hibiskus türleri ile bamya türleri birlikte zikredilir iken günümüzde ebegümecigillerin bir alt türevi olan bu iki tür ayrı alt gruplara ayrılmıştır. Bu nedenle hibiskus Türkiye'de kara bamya veya Afrika bamyası diye anıla gelmiÅŸtir.
Almanya'da ise çok meÅŸhur bir yazarın (M. P.) hibiskus'dan bahsederken yanlışlıkla Japon ÇiçeÄŸinin fotoÄŸraflarını yayınlamış ve onun botanik yapısından bahsetmiÅŸ ve bir diÄŸer önemli yazar ise hibiskus yerine bamyadan bahsetmesi nedeniyle zihinleri karıştırmışlardır. DoÄŸrusu bende önceleri çok yanılmış ve yanlışlıkla baÅŸka bitkilerin fotoÄŸraflarını çekmiÅŸtim. AÄŸustos 95'de Üniversitenin botanik bahçede gezerken tesadüfen hibiskus u görüp altındaki Latince tabala yı okuyunca doÄŸrusu çok ÅŸaşırdım. Fakat sonunda yüzde yüz emin olarak gönül rahatlığı ile bu bitkiden de bahsetme cesaretini kendimde buldum.
Botanik: Genellikle bir yıllık bir bitki olup boyu 2 metreye kadar ulaÅŸan, çok çatalı otsu bir bitkidir. Yaprakları gövdeye oturmuÅŸ üç parça ortadaki parçası uzunca ucu sivri dil ÅŸeklinde kenarları kertikli koyu yeÅŸil renklidir. Çiçekleri beyaz veya
hafif pembemsi beyaz geniÅŸ kalp ÅŸeklinde göbeÄŸe doÄŸru koyu viÅŸneçürüÄŸü rengini alan taç yaprakları beÅŸ adet olup ve
de ortada bir demet sarı döllenme tozluÄŸu bulunur. Taç yaprağını kavrayan kupa yaprakları açık veya koyu
viÅŸneçürüÄŸümsü yeÅŸil renkte olup üzeri tüylü, kalın etli bir yapıya sahiptir ve de bunu etrafını çeviren ayrıca 8-12adet
daha ince, küçük dış kupa yaprakları mevcuttur. Çay ve natürel ilaç yapımında bu kupa yaprağı ile dış kupa yaprağı
kullanılır diğer kısımları kullanılmaz.
YetiÅŸtirilmesi: Eskiden vatanı Sudan olan bu bitki günümüzde hemen hemen tropik ve subtropik ülkelerde yetiÅŸmekte
ve hatta Almanya gibi iklimi ılıman olan ülkelerde bile yetiÅŸmektedir. Türkiye'nin hemen her bölgesinde yetiÅŸtirilebileceÄŸi kanaatindeyim.
Hasat zamanı: Çiçekleri solduktan sonra kupa yaprakları tekrar kapanır ve kurumaya baÅŸlar bu zaman toplanır ve
kurutulduktan sonra nemde uzak bir yerde porselen kaplarda muhafaza edilir. Malesef ÅŸifalı bitkiler toplama, kurutma, paketleme ve depolama iÅŸlemleri sırasında çok yanlışlar yapılmaktadır. Bitkinin ÅŸifalı kısmı yaprak veya çiçekleri ise asla
GüneÅŸ altında kurutulmaz ve mutlaka gölgede kurutulmalıdır. Ayrıca bitki örneÄŸin 5 günde kurudu ise 2 gün daha kurumada bırakmak mahurludur, çünkü birleÅŸimindeki eterik yaÄŸları kaybettiÄŸinden kalitesi düÅŸer. Sadece birki kökleri GüneÅŸte kurutulur ve kurur kurumaz hemen paketlenip depolanması gerekir. Åžifalı bitkilerin aktarlarda açıkta satılması kalitesini kısa sürede sıfırlar.
BirleÅŸimi: BirleÅŸimindeki en önemli maddeler;
a) %15-30 ile Organik asitler; Sitrik asit (limon asidi) , Malik asit (elma asidi), Tartarik asit (üzüm asidi) ve Hibiskus asidi
(hidrokysitrikasit)
b) Antocyanglikozitler %1 Hibicin (delphinidin-3-xyloglicosit), cyanidin-3-xyloglikozit
c) Flavonglikozitler; Gassypetin ve Gossypetin-3-glikozit
d) Ayrıca C-vitamini ile musilaj içerir.
Tesir ÅŸekli: Serinletici, iÅŸtah açıcı, idrar söktürücü, meyve asitlerinin büyük bir bölümünün absorbe edilememesi nedeni
ile hafif müshil yapıcı ve eskimiÅŸ bir tada sahiptir.
Kullanılması:
1) Üniversite kliniklerinde tedavi denemeleri ve araÅŸtırmalar yapılmamıştır. Bu nedenle bugünkü bilgilere göre 2. sınıf bir
ÅŸifalı bitkidir. Hibiskus yerine göre daha etkili olan baÅŸka bitkiler kullanılmalıdır örneÄŸin: PekliÄŸe karşı Ravent, Keten,
Sinameki, Nane, Akdiken etkilidir.
2) Alman saÄŸlık bakanlığına baÄŸlı olarak çalışan Komisyon E nin 01.02.1990 tarih ve 22a nolu monografi bildirisine göre
hibiskusun tatlandırıcı, renk verici ve aroma verici olarak kullanılabileceÄŸi açıklanmıştır.
3) Afrika'da halk arasında müshil yapıcı ve renk verici olarak kullanılır. Ayrıca çok az oranda iÅŸtah açıcı ve iltihapları
önleyici özelliÄŸi olduÄŸu ileri sürülmektedir. Fakat Afrika'da asıl hararete karşı serinletici olarak kullanılmaktadır.
4) Ender rastlanan Wilson hastalığının karaciÄŸer, kornea, böbrekler, iskelet sistemi ve diÄŸer organlarda yoÄŸun bakır
birikimine baÄŸlı olduÄŸu bilinmektedir. Vücuttan bakır atılmasına yardımcı olacak etkin maddeler, hibiskus çiçeÄŸinin en alt
taç yapraklarında bulunur. Hibiskus toplanırken, çiçeklerinin en alt taç yaprakları hiçbir iÅŸe yaramaz diye atılır. Halbuki
nimetin hikmeti bu konuda çiçeÄŸin en alt taç yapraklarında saklıdır.
Çay: Bir kahve kaşığı ince kıyılmış, kurutulmuÅŸ hibiskus kupa yaprağı demliÄŸe konur ve üzerine 300-400'ml kaynar su
doldurulduktan sonra 5-10 dakika demlemeye bırakıldıktan sonra süzülerek içilir.
Yan tesirleri:
Hibiskus bitkisi ağırlıklı olarak taç yapraklarından anthocyanin grubu etkin maddeleri bol miktarda içerdiÄŸi için guatr ve
tiroid ÅŸikayeti olanların kullanmaması gerekir. Unutmayın, anthocyanin’ler goitrogenik özelliklidir. Goitrogenik, “guatra neden olan” demektir.
Anemi kansızlık hastalığı olan kiÅŸilerde anemi tedavisi uygulaması yapılıyor ise hibiskus çayı demir emilimini engellediÄŸi için
hibiskus kürünün yapılması, anemi tedavisini etkisizleÅŸtirebilir.
%20ba_%20a_r_s_.jpg)
zihin%20a__c_%20set%20bilobal_.jpg)
%20ast_m.jpg)
meyanl_%20set.jpg)